Nafaka, bakım ihtiyacı olan kişinin geçiminin, kanunun gösterdiği kişilerce karşılanmasıdır. Boşanma dosyalarında Manisa Aile Mahkemesinin en çok hüküm kurduğu kalemler tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakasıdır. Yardım nafakası ise boşanma dışında, altsoy-üstsoy ve bazı hâllerde kardeşler arasında Türk Medeni Kanunu m. 364 ve devamı hükümlerine dayanır. Sinci & Şahin Hukuk Bürosu’nda bu talepler Av. Ceren Ayça Şahin tarafından, gelir ve gider belgeleriyle birlikte hazırlanır. Aşağıdaki açıklama belirli bir tutar vaadi içermez; miktar her dosyada ihtiyaç, ödeme gücü ve hakkaniyete göre belirlenir.
Türk Medeni Kanunu m. 169, boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkimin, dava süresince eşlerin geçimi için geçici önlem almasını düzenler. Tedbir nafakası bu önlemin parasal hâlidir. Hüküm kesinleşene kadar işler. Kusur incelemesinin bitmesi beklenmez; yaklaşık ispat ve mevcut geçim ihtiyacı yeterlidir. Çocuğun yanında kaldığı eş lehine, hem eş hem çocuk giderini kapsayacak şekilde geçici bir tutar kurulabilir. Daha sonra asıl hükümdeki yoksulluk ve iştirak kalemleri bu geçici düzenin yerini alır.
Talep, dava dilekçesinde veya ek dilekçeyle yapılır. Kira sözleşmesi, maaş bordrosu, işsizlik kaydı, okul ve sağlık gideri, kredi taksiti gibi belgeler ölçüyü somutlaştırır. Belge yoksa hâkim hayatın olağan akışına göre daha ihtiyatlı bir tutar belirleyebilir. Tedbir nafakası geriye doğru, kural olarak dava tarihinden öncesini kapsamaz. Ödenmeyen aylar, kararın icraya konmasıyla takip edilir.
Madde 175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer eşten süresiz olarak nafaka isteyebilir. “Süresiz” ifadesi, ömür boyu kesin bir borç anlamına gelmez. Madde 176’ya göre nafaka alanın yeniden evlenmesi, evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğun kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka kendiliğinden veya mahkeme kararıyla kalkar. Tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyet gerektirirse nafaka artırılır ya da azaltılır.
Yoksulluk, sosyal yardım ölçüsünde mutlak sefalet değildir. Boşanma olmasaydı sürdürülebilecek asgari geçim düzeninin, boşanma yüzünden önemli ölçüde bozulması aranır. Çalışabilecek durumda olmak tek başına talebi düşürmez; fiilî gelir ve iş bulma ihtimali birlikte değerlendirilir. Kusuru daha ağır olan eş yoksulluk nafakası isteyemez. Bu yüzden çekişmeli dosyada kusur tespiti, nafaka kapısını doğrudan etkiler. Ayrıntılı yargılama için çekişmeli boşanma sayfasına bakılabilir.
Boşanma davası içinde istenmeyen yoksulluk nafakası ve maddi-manevi tazminat, hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (m. 178). Bu süre hak düşürücüdür. Bir yıl geçtikten sonra “yeni yoksullaştım” diyerek ilk kez yoksulluk nafakası istemek kural olarak mümkün olmaz. Artırım davası ise daha önce hükmedilmiş nafaka için, koşullar değiştiğinde açılır ve bir yıllık süreye tabi değildir.
Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (m. 182/2). Bu, eşin diğer eşe değil, çocuğa karşı olan borcudur. Uygulamada velayet sahibinin hesabına ödenir. Çocuk ergin olunca iştirak nafakası kural olarak sona erer. Eğitim devam ediyorsa ergin çocuk, Türk Medeni Kanunu m. 328 çerçevesinde yardım nafakası isteyebilir; bu, iştirak nafakasının otomatik uzaması değildir, şartları ayrıca incelenir.
Tutar belirlenirken çocuğun yaşı, okul, sağlık, barınma payı ve her iki ebeveynin geliri gözetilir. Velayet kimdeyse iştirak onun lehine kurulur. Ortak velayette de, fiilen gideri karşılayan taraf lehine katılma payı kararlaştırılabilir. Kişisel ilişki günleri, iştirak nafakasını kendiliğinden sıfırlamaz. Düzen birlikte kurulmalıdır. Velayet ölçütleri velayet avukatı sayfasında anlatılmıştır.
Mahkeme bir tarife yayınlamaz. Ölçü; ihtiyaç, ödeme gücü ve hakkaniyettir. Maaş, serbest meslek kazancı, kira geliri, şirket kâr payı, sık el değiştiren nakit ve fiilî yaşam standardı birlikte okunur. Bordroda görünenden yüksek bir hayat standardı varsa, bunu gösteren kira, araç, tatil ve kredi kayıtları istenebilir. Asgari ücretin altında gelir beyanı, başka delille çürütülebilir. Nafaka yükümlüsünün yeni eş ve çocukları da ödeme gücünün içinde değerlendirilir; ancak önceki çocuğun gideri bu yüzden yok sayılamaz.
Artış koşulu protokolde veya kararda yazılmışsa, o ölçüt uygulanır. Yazılmamışsa, koşulların değiştiği her dönemde artırım davası açmak gerekir. Enflasyon tek başına her yıl otomatik artış yaratmaz. Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolünde artışın nasıl işleyeceği baştan yazılmalıdır.
İlamdaki nafaka, ilamlı icra takibine konur. Birikmiş aylar ve işleyecek aylar birlikte istenebilir. İcra ve İflas Kanunu m. 344, nafaka borcunu ödeme şartını ihlal eden borçlu hakkında tazyik hapsi imkânı tanır. Bu, ceza davası değildir; icra mahkemesinin, borcun ödenmemesi hâlinde uygulayabildiği bir zorlama aracıdır. Hapis tehdidi bir tahsilat stratejisinin ilk adımı olarak kullanılmamalı, önce tebligat, gelir araştırması ve haciz yolları değerlendirilmelidir. Nafaka alacağı, birçok alacaktan önce sıra alır ve belli ölçüde haczedilemezlik sınırı nafakanın kendisi için farklı uygulanır.
Yükümlü işsiz kaldıysa veya alacaklının geliri arttıysa indirim davası açılabilir. İndirim kararı çıkmadan borcu tek taraflı kesmek, icra takibini ve birikmiş borç faizini büyütür. Kesinti ancak mahkeme kararı veya icra dairesindeki usulüne uygun işlemle sonuç doğurur.
Boşanma dışındaki bakım borçları m. 364’tedir. Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoyu ve altsoyu ile belirli koşullarda kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Bu dava da aile mahkemesinde açılır. Miras ve aile içi bakım uyuşmazlıkları bazen bu hükümle boşanma nafakasından ayrılır. Miras ilişkisi için Manisa miras avukatı sayfası ayrıca incelenebilir.
Hayır. Yoksulluk nafakası cinsiyete bağlı değildir. Koşulları oluşan kadın da erkek de isteyebilir. Kusuru daha ağır olan taraf isteyemez. İştirak nafakasında ise borç, velayet kendisinde olmayan ebeveyndedir.
Tedbir nafakası dava sürerken başlar. Yoksulluk ve iştirak nafakası kural olarak boşanma hükmüyle birlikte kurulur ve kesinleşme rejimine tabidir. Kararın kesinleşmesinden önceki dönem, tedbir hükmüyle karşılanmış olabilir.
Geliri, boşanma yüzünden düştüğü geçim düzeyini karşılamıyorsa talep incelenir. Yüksek ve yeterli geliri olan eşin yoksulluk nafakası talebi reddedilebilir. Değerlendirme bordro ve fiilî giderle yapılır.
Kararda veya protokolde artış ölçütü yoksa kendiliğinden artmaz. Değişen koşullarla artırım davası açılır. Ölçüt yazılmışsa, yazılan dönem ve endeks uygulanır.
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetki, nafakanın türüne ve varsa devam eden boşanma davasının görüldüğü yere göre belirlenir. Şehzadeler ofisimiz No:42/16 Kat:6, 45020 adresindedir. Hat: 0507 414 23 06.
Aile hukuku dosyaları birbirine bağlıdır. Şu sayfalar birlikte okunabilir: Manisa boşanma avukatı, anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve Manisa miras avukatı. Şehzadeler'de görülen boşanma davalarında nafaka taleplerinin nasıl hazırlanacağı Şehzadeler boşanma avukatı sayfasında da özetlenmiştir. Yazılı değerlendirme ve randevu için iletişim sayfasını kullanabilir veya 0507 414 23 06 numaralı hattı arayabilirsiniz. Büromuz 1.ANAFARTALAR MAH, SULTAN MUSTAFA, Mustafa Kemal Paşa Cd. VAKIF İŞ HANI NO:42/16 D:6.KAT, 45020 Şehzadeler/Manisa adresindedir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; süreler ve sonuçlar somut dosyanın tarihine, delillerine ve yürürlükteki mevzuata göre değişir.
