Boşanmada mal paylaşımı, eşlerin evlilik içinde bağlı oldukları mal rejiminin tasfiyesidir. 1 Ocak 2002’den sonra edinilen mallar için yasal rejim, edinilmiş mallara katılımdır (Türk Medeni Kanunu m. 202, m. 218 ve devamı). Sinci & Şahin Hukuk Bürosu bu davaları Manisa Aile Mahkemesinde, Av. Ceren Ayça Şahin’in aile hukuku çalışması içinde takip eder. Paylaşım bir “her şey yarı yarıya bölünür” sloganına indirgenemez. Kişisel mal, edinilmiş mal, eklenecek değer ve borçlar ayrı ayrı hesaplanır.
Eşler noterden mal rejimi sözleşmesi yapmamışsa yasal rejim geçerlidir. 1 Ocak 2002’den önce evlenen ve sözleşme yapmayan çiftlerde, bu tarihten önce edinilen mallar kural olarak eski Medeni Kanun’daki mal ayrılığına, bu tarihten sonra edinilenler edinilmiş mallara katılmaya tabidir. Bu iki dönem aynı dosyada yan yana hesaplanır. Noterde yapılmış mal ayrılığı veya paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmesi varsa sözleşme önceliklidir. Sözleşmenin tarihi, kapsamı ve iptal edilip edilmediği tapu ve noter kaydından kontrol edilir.
Edinilmiş mal, her eşin mal rejimi süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Çalışma karşılığı alınan ücret, bu ücretle alınan konut, araç ve birikim bu kapsama girer. Kişisel mallar m. 220’de sayılmıştır: eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımındaki eşya, mal rejiminin başlangıcında o eşe ait olan mallar, miras veya karşılıksız kazandırma yoluyla gelenler, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler. Anneye kalan miras konutu, kural olarak kişisel maldır. O konutun evlilikte kredi çekilerek yapılan kat çıkması veya esaslı iyileştirilmesi ise değer artış payı (m. 227) tartışması doğurur.
Bir malın hangi gruba girdiği ispat gerektirir. Kanun, bir malın edinilmiş mal sayılacağı yönünde karine koyar; kişisel mal olduğunu söyleyen eş bunu ispatlar. Banka dökümü, tapu harcı, bağış senedi ve veraset ilamı bu ayrımın belgesidir. Belge yoksa karine edinilmiş mal yönünde işler.
Her eşin edinilmiş mallarının toplamından bu mallara ilişkin borçlar düşünce artık değer bulunur (m. 231). Artık değerin yarısı, diğer eşin katılma alacağıdır (m. 236). Zarar varsa katılma alacağı doğmaz. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle başka bir oran da kararlaştırmış olabilir. Hesap, mal rejiminin sona erdiği tarihteki duruma göre yapılır; taşınmazın boşanma dava tarihindeki değil, tasfiye tarihi ve Yargıtay’ın uyguladığı değerleme anına göre belirlenen sürüm değeri esas alınır. Bu nedenle “evi yıllar önce şu fiyata aldık” cümlesi sonucu tek başına belirlemez.
Mal rejimi boşanmayla sona erer. Ölüm, mahkeme kararıyla başka rejime geçiş veya mal ayrılığına dönülmesi de sona erme sebebidir. Tasfiye davası boşanmayla birlikte açılabilir fakat uygulamada çoğu dosyada boşanma kesinleştikten sonra ayrı dava olarak görülür. Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetki, davalının yerleşim yeri veya mal rejiminin sona erdiği yer ile taşınmazın bulunduğu yer seçenekleriyle somutlaştırılır; HMK ve mal rejimi hükümleri birlikte okunur.
Madde 229, eşlerden birinin mal rejimi sona ermeden önceki bir yıl içinde diğerinin rızası olmadan yaptığı karşılıksız kazandırmaları ve mal ortaklığını azaltmak kastıyla yaptığı devirleri artık değere ekleme imkânı tanır. Ev boşanmadan hemen önce üçüncü kişiye satılmış görünüyorsa, bedelin ödenip ödenmediği, alıcının eş veya yakın olup olmadığı ve tarihler bu maddeyle incelenir. Bu yol, muris muvazaası davasından farklıdır. Muris muvazaası ölüme bağlı mal kaçırma iddiasıdır ve mirasçılar tarafından açılır. Sağ eşler arasındaki devirde önce mal rejimi hükümleri konuşulur. Miras tarafı için miras ve muris muvazaası yazılarına bakılabilir.
Ziynet, katılma alacağından ayrı bir taleptir. Yargıtay uygulamasında kadının üzerinde olan ziynet bağış karinesine tabidir; iade isteyen eş, ziynetin kendisine ait olduğunu ve karşı tarafta kaldığını ispatlar. Düğün fotoğrafı, takı listesi ve tanık bu ispatta kullanılır. Çeyiz eşyası ve hangi ev eşyasının kişisel mal sayılacağı da ayrı kalemdir. Anlaşmalı protokolde bu liste yazılmazsa, sonra “o eşya bendeydi” uyuşmazlığı çıkar. Protokol tekniği anlaşmalı boşanma sayfasındadır. Daha kısa bir uygulama notu boşanma davasında mal paylaşımı yazımızdadır.
Kıdem tazminatı ve emeklilik ikramiyesi gibi toplu ödemelerde, evlilik birliği içinde çalışılan süreye denk gelen kısmın edinilmiş mal sayılıp sayılmayacağı Yargıtay kararlarıyla şekillenmiştir. Ödeme boşanmadan sonra yapılmış olsa bile, evlilik süresine isabet eden bölüm tasfiyeye girebilir. Şirket payı ve ticari işletme için bilanço, bazen bilirkişi incelemesi gerekir. “Şirket şahsımın üstüne, eşimin alakası yok” cümlesi hesabı kapatmaz. Evlilikte şirkete giren emek ve sermayenin kaynağı sorulur.
Mal rejimi tasfiyesi, tazminat ve yoksulluk nafakası için öngörülen bir yıllık hak düşürücü süreye (m. 178) tabi değildir. Uygulamada genel zamanaşımı süresi işler ve başlangıç, mal rejiminin sona erdiği, yani kural olarak boşanma hükmünün kesinleştiği tarihe bağlanır. Sürenin somut dosyada nereden işlediği, kesilip kesilmediği ayrıca kontrol edilmelidir. Beklemek, taşınmazın el değiştirmesi ve belge kaybı yüzünden ispatı zorlaştırır.
Sık hatalar şunlardır: bütün tapuları kişisel mal sanmak, kredi borçlarını hesaba katmamak, ziyneti katılma alacağının içinde eritmek, 2002 öncesi dönemi yok saymak ve protokolde farkında olmadan genel ibra imzalamak. Çekişmeli boşanma dilekçesine “mal paylaşımı da yapılsın” diye tek cümle yazmak, hesap kalemlerini kurmadığı için talebi belirsiz bırakır. Talep, taşınmaz listesi ve istenen sonuç (katılma alacağı, tescil veya bedel) ile somutlaştırılmalıdır. Boşanma davasının genel akışı Manisa boşanma avukatı sayfasındadır.
Hayır. Tapuda kimin adına kayıtlı olduğu, malın kişisel mi edinilmiş mi olduğu, üzerindeki borç ve diğer eşin katkısı ayrı hesaplanır. Sonuç her zaman tapunun yarısı olmaz. Edinilmiş malların artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı doğar; bu, tescil değil kural olarak alacak hakkıdır.
Miras ve karşılıksız kazandırma kural olarak kişisel maldır ve katılma alacağına girmez. O mala diğer eşin katkısı varsa değer artış payı istenebilir. Katkı, fatura, havale ve tanıkla gösterilmelidir.
Açılabilir. Birçok dosyada hesap, boşanma kesinleştikten sonra daha sade yürür. Hak kaybı olmaması için bir yıllık sürenin mal rejimine değil tazminat ve yoksulluk nafakasına özgü olduğu unutulmamalı, yine de talep geciktirilmemelidir.
Protokolde açık ibra varsa kapsamı bağlar. Mal rejimi saklı tutulmuşsa veya hiç düzenlenmemişse tasfiye davası incelenir. Protokol cümlesinin lafzı belirleyicidir.
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Şehzadeler ve Yunusemre’deki taşınmaz ve yerleşim bağlantılarında Manisa Aile Mahkemesi sıklıkla yetkilidir. Büro: No:42/16 Kat:6, 45020 Şehzadeler/Manisa. Telefon 0507 414 23 06.
Aile hukuku dosyaları birbirine bağlıdır. Şu sayfalar birlikte okunabilir: Manisa boşanma avukatı, anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve Manisa miras avukatı. Şehzadeler'deki boşanma dosyalarında mal rejimi tasfiyesine hazırlık için Şehzadeler boşanma avukatı sayfasındaki belge listesine bakılabilir. Yazılı değerlendirme ve randevu için iletişim sayfasını kullanabilir veya 0507 414 23 06 numaralı hattı arayabilirsiniz. Büromuz 1.ANAFARTALAR MAH, SULTAN MUSTAFA, Mustafa Kemal Paşa Cd. VAKIF İŞ HANI NO:42/16 D:6.KAT, 45020 Şehzadeler/Manisa adresindedir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; süreler ve sonuçlar somut dosyanın tarihine, delillerine ve yürürlükteki mevzuata göre değişir.
