Velayet, ergin olmayan çocuğun bakım, eğitim, temsil ve malvarlığının yönetilmesi yetkisidir. Evlilik devam ederken velayet ana ve babaya birlikte aittir. Boşanmada hâkim, velayeti eşlerden birine verebilir veya koşulları uygunsa ortak velayet düzenleyebilir. Tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Sinci & Şahin Hukuk Bürosu, Manisa Aile Mahkemesindeki velayet taleplerini Av. Ceren Ayça Şahin’in dosyaları içinde, kişisel ilişki takvimi ve iştirak nafakasıyla birlikte hazırlar. Hangi ebeveynin velayeti alacağı önceden ilan edilemez.
Türk Medeni Kanunu m. 182, boşanmada hâkime çocuğun velayetini, kişisel ilişkiyi ve iştirak nafakasını düzenleme görevi verir. Yaş, kardeşlerin bir arada kalması, bugüne kadarki bakımın kim tarafından fiilen yürütüldüğü, ebeveynin barınma ve çalışma düzeni, şiddet veya ihmal iddiası, okul ve sağlık devamı birlikte okunur. “Anne küçüğü alır” diye özetlenen bir kural yoktur. Süt çağındaki çocuğun bakımı fiilen kimde istikrarlıysa bu olgu ağırlık taşır; okul çağında ise okul, arkadaş çevresi ve bakımın sürekliliği öne çıkabilir. Kardeşleri ayırmak kural olarak istenmez, ancak üstün yarar gerektiriyorsa ayrılabilir.
İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır. Kesin bir yaş eşiği kanunda tek sayı olarak yazmaz; uygulamada çocuğun anlatabildiği andan itibaren, çoğu dosyada ilköğretim çağında, pedagog veya hâkim huzurunda görüş sorulur. Çocuğun sözü tek başına hüküm değildir. Baskı altında söylenen tercih, sosyal inceleme raporuyla birlikte değerlendirilir.
Mahkeme, uzman veya sosyal çalışmacı aracılığıyla ev incelemesi yaptırabilir. Rapor; barınma koşulları, çocuğun odası, ebeveynin destek ağı ve iddiaların gözlenen karşılığını yazar. Rapora itiraz süresi tensiple bildirilir. İtiraz edilmeyen rapor hükme daha kolay esas alınır. Raporun eksik görüldüğü noktada ek rapor veya yeniden inceleme istenebilir. Tanık anlatımları raporu tamamlar: çocuğu okula kimin götürdüğü, hastalıkta kimin yanında kaldığı, yaz tatilinin nerede geçtiği gibi günlük olgular, soyut “iyi ebeveyn” sözünden daha etkilidir.
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişkisi engellenemez; ancak ilişkinin ölçüsü çocuğun düzenini bozmayacak şekilde kurulur. Kararda gün, saat ve teslim yeri yazılmazsa her hafta sonu yeni bir çekişme çıkar. Manisa dosyalarında sık kullanılan iskelet şöyledir: iki haftada bir hafta sonu, belirli bayramların dönüşümlü geçirilmesi, yaz tatilinde daha uzun bir dönem ve teslimin okul veya tarafsız bir adres olması. Gece yatılı ilişki, çocuğun yaşına göre daraltılabilir. Şiddet veya kaçırma riski varsa ilişki, gözetim altında ve daha kısa sürelerle de kurulabilir.
Kişisel ilişkiyi sürekli aksatan taraf aleyhine, velayetin değiştirilmesi talebi gündeme gelebilir. Aynı şekilde velayet sahibi, kişisel ilişkiyi haklı sebep yokken engelliyorsa bu olgu da değiştirme davasında dikkate alınır. İcra yoluyla çocuk teslimi, 7343 sayılı Kanun ile getirilen çocuk teslimi sistemi çerçevesinde icra daireleri yerine Adalet Bakanlığı’nın çocuk teslim merkezleri ve uzman eşliğinde yürütülür. Eski “cebri icra” uygulaması çocuk bakımından terkedilmiştir. Güncel usul, somut dosyanın tarihine göre kontrol edilmelidir.
Kanun boşanma sonrası velayetin mutlaka tek ebeveynde kalacağını söylemez. Yargıtay uygulaması, çocuğun yararına uygun olduğu ve ebeveynlerin asgari işbirliğini sürdürebileceği dosyalarda ortak velayeti kabul etmektedir. Ortak velayet, “iki ev arasında belirsiz dolaşma” değildir. Protokolde veya kararda şunlar yazılmalıdır: çocuğun yerleşik olarak kalacağı konut, okul ve sağlık kararlarını kimin yürüteceği, anlaşmazlıkta hangi usulün işleyeceği, yurt dışı çıkış izni, nafaka veya gider paylaşımı ve kişisel ilişki takvimi. İşbirliği tamamen kopmuş, şiddet bulunan veya kararları sürekli mahkemeye taşıyan eşler arasında ortak velayet çocuğun yararına aykırı bulunabilir. Bu durumda tek velayet ve geniş kişisel ilişki daha doğru olabilir.
Anlaşmalı boşanma protokolünde ortak velayet kurmak mümkündür; hâkim yine üstün yararı denetler. Ayrıntılı protokol şartları anlaşmalı boşanma sayfasındadır.
Velayet hükmü kesinleştikten sonra koşullar değişirse değiştirme davası açılır. Yeni evlilik tek başına sebep değildir. İhmal, şiddet, çocuğun uzun süredir fiilen diğer ebeveynde kalması, kişisel ilişkinin kesilmesi veya bakım koşullarının belirgin bozulması somutlaştırılmalıdır. Dava yine aile mahkemesindedir. Değişiklik kararı çıkana kadar önceki hüküm uygulanır. Çocuğu haber vermeden başka ile götürmek, hem kişisel ilişkiyi hem değiştirme davasını etkiler. Uluslararası kaçırma şüphesinde Lahey Sözleşmesi yolu ayrıca değerlendirilir; bu sayfa o prosedürün yerine geçmez.
Velayet ve nafaka aynı dilekçede istenmelidir. Velayet kendisinde olmayan ebeveyn iştirak nafakası öder. Ortak velayette fiilî gider paylaşımı ayrıca yazılır. Nafaka türlerinin şartları nafaka sayfasında, boşanma sebepleri çekişmeli boşanma sayfasında açıklanmıştır. Ortak velayet kararının uygulamasına dair yazımız boşanmada ortak velayet notundadır.
Hayır. İdrak çağındaki çocuğun görüşü dinlenir fakat bağlayıcı değildir. Hâkim, bakımın sürekliliği ve üstün yarar ile birlikte karar verir.
Çalışmak velayete engel değildir. Önemli olan çocuğun günlük bakımının kim tarafından, hangi düzenle karşılandığıdır. Her iki ebeveynin çalışma düzeni ayrı ayrı incelenir.
Velayet el değiştirirse iştirak nafakasının yönü de değişir. Eski yükümlünün ödediği iştirak sona erer, yeni düzen kararda kurulur. Birikmiş borçlar ayrıca icra konusu olabilir.
Karar, çocuk teslimine ilişkin güncel icra usulüyle yerine getirilir. Sürekli engelleme, velayetin değiştirilmesi davasında delil olarak kullanılabilir. Haberleşmenin yazılı tutulması (gün, saat, kısa olay anlatımı) faydalıdır.
Boşanmayla birlikte isteniyorsa boşanma davasının görüldüğü aile mahkemesi karar verir. Sonradan değiştirme davası da aile mahkemesindedir. Şehzadeler ve Yunusemre’de bu mahkeme Manisa Aile Mahkemesidir. İletişim: 0507 414 23 06, No:42/16 Kat:6, 45020 Şehzadeler/Manisa.
Aile hukuku dosyaları birbirine bağlıdır. Şu sayfalar birlikte okunabilir: Manisa boşanma avukatı, anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve Manisa miras avukatı. Şehzadeler'de oturan ebeveynler için velayet ve kişisel ilişki düzenine dair notlar Şehzadeler boşanma avukatı sayfasında yer alır. Yazılı değerlendirme ve randevu için iletişim sayfasını kullanabilir veya 0507 414 23 06 numaralı hattı arayabilirsiniz. Büromuz 1.ANAFARTALAR MAH, SULTAN MUSTAFA, Mustafa Kemal Paşa Cd. VAKIF İŞ HANI NO:42/16 D:6.KAT, 45020 Şehzadeler/Manisa adresindedir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; süreler ve sonuçlar somut dosyanın tarihine, delillerine ve yürürlükteki mevzuata göre değişir.
